Stress bij parkinson
Stress kan invloed hebben op iedereen, maar bij parkinson kan het sommige symptomen verergeren. Misschien heb je gemerkt dat je meer trilt of last hebt van freezing op stressvolle momenten. Dit komt doordat stress je lichaam onrustig maakt en je spieren gespannen blijven. Gelukkig kun je leren om beter met stress om te gaan. Door inzicht te krijgen in de oorzaken en de juiste technieken toe te passen, kun je je stressniveau verlagen en je klachten beter beheersen.
Wat is het verband tussen stress en parkinson?
Stress ontstaat als je een probleem ervaart zonder directe oplossing. Voor mensen met een chronische aandoening, zoals parkinson, kan dit extra belastend zijn. Het gevoel van controleverlies kan spanning veroorzaken, wat weer invloed heeft op je lichaam. Bij stress richt je lichaam zich vooral op je spieren, waardoor andere functies, zoals je immuunsysteem, minder goed werken. Dit kan verklaren waarom stress je symptomen verergert en je bijvoorbeeld langer ziek blijft na een verkoudheid.
Kan stress de symptomen van parkinson verergeren?
Ja, stress kan sommige klachten van parkinson versterken. Dit kan per persoon verschillen, maar veelvoorkomende effecten zijn:
- Meer trillen: onder druk kunnen tremoren sterker worden, zoals bij spreken voor een groep of een onverwachte situatie.
- Freezing: stress kan het gevoel veroorzaken dat je voeten vastplakken aan de vloer, wat bewegen moeilijker maakt.
- Overbeweeglijkheid: fluctuaties in medicatie kunnen onder stress versterkt worden, waardoor je minder controle hebt over je bewegingen.
In zeldzame gevallen kan acute stress juist tijdelijk een positieve invloed hebben op de motoriek. Dit wordt soms gezien in levensbedreigende situaties waarin mensen met parkinson plotseling soepeler bewegen.
Hoe kun je stress verminderen?
Iedereen ervaart stress anders. Daarom is er geen kant-en-klare oplossing. Wel kun je kijken naar de belangrijkste
oorzaken van stress en ontdekken waar je zelf invloed op hebt.
Denk na over deze vragen:
- Omgeving: zijn er situaties of mensen die spanning veroorzaken? Kun je hier iets aan veranderen?
- Eigen gedrag: wat doe je dat stress oproept? Kun je taken anders indelen of uit handen geven?
- Vaardigheden: moet je iets nieuws leren om beter met stress om te gaan? Bijvoorbeeld ontspanningstechnieken of timemanagement.
- Overtuigingen: denk je vaak "ik moet dit kunnen" of "ik mag niet falen"? Hoe realistisch zijn deze gedachten?
- Identiteit: zie je jezelf als iemand die altijd sterk en gezond was? Hoe kun je je zelfbeeld aanpassen aan je huidige situatie?
- Bijdrage: hoe kun je nog steeds van betekenis zijn voor anderen, ook al zijn sommige dingen lastiger geworden?
De FORMIDABEL-methode: praktisch omgaan met stress
Een handig hulpmiddel om stress te verminderen is de FORMIDABEL-methode. Deze methode bestaat uit 10 eenvoudige
principes:
Fier
In Nederland zijn we vaak bescheiden, maar het is juist belangrijk om te erkennen waar je goed in bent. Misschien ben je een doorzetter, een fijne gesprekspartner of iemand die anderen inspireert. Sta stil bij je sterke eigenschappen en wees trots op wat je allemaal al hebt bereikt.
Omdraaien
Niet alles in het leven is positief, maar je kunt wél kiezen hoe je ermee omgaat. Als iets tegenzit, probeer dan te kijken naar wat je ervan kunt leren of welke mogelijkheden er nog wél zijn. Dit helpt je om niet te blijven hangen in negativiteit.
Realistisch
Verwacht niet van jezelf dat je altijd alles kunt, zeker niet als je energie schommelt. Stel realistische doelen die aansluiten bij je mogelijkheden. Heb je vandaag minder energie? Doe dan wat je kunt en wees tevreden met wat wél lukt.
Mindful
Piekeren over wat geweest is of over wat er misschien nog gaat komen, kan veel stress opleveren. Probeer je te richten op het nu. Ademhalingsoefeningen, meditatie of een simpele wandeling kunnen helpen om je aandacht naar het moment te brengen.
Investeer
Zelfzorg is geen luxe, maar een noodzaak. Geef jezelf de ruimte om te doen wat jou energie geeft en wat je nodig hebt om goed te functioneren. Soms betekent dit dat je ‘nee’ moet zeggen tegen anderen om ‘ja’ te zeggen tegen jezelf.
Doe goede daden
Iets goeds doen voor een ander kan je eigen stress verminderen. Dit hoeft niet groot te zijn: een vriendelijk berichtje sturen, een luisterend oor bieden of iemand helpen met een kleine taak kan jou én de ander een goed gevoel geven.
Alledaagse dankbaarheid
Dankbaarheid helpt je om positiever in het leven te staan. Schrijf bijvoorbeeld elke avond drie dingen op waar je die dag dankbaar voor was. Dit kunnen grote dingen zijn, maar ook kleine momenten, zoals een mooi gesprek of een zonnige dag.
Buiten je comfortzone
Nieuwe dingen proberen kan spannend zijn, maar elke stap buiten je comfortzone helpt je groeien. Dit hoeft niet groot te zijn: een andere route wandelen, een nieuw recept proberen of iemand aanspreken die je nog niet kent, kan al een verschil maken.
Eindig met dankbaarheid
Neem voor het slapengaan even de tijd om terug te kijken op je dag. Wat ging goed? Waar ben je trots op? Wat heeft je een fijn gevoel gegeven? Door je dag op een positieve manier af te sluiten, ga je met een rustiger hoofd naar bed.
Luister naar je lichaam
Je lichaam geeft vaak eerder signalen van stress dan je hoofd. Hoofdpijn, gespannen spieren of een onrustig gevoel kunnen tekenen zijn dat je te veel hooi op je vork neemt. Luister naar deze signalen en neem op tijd rust om overbelasting te voorkomen.
Een goed moment om over je stress te praten is nu
Stress kan je klachten verergeren en je dagelijkse leven moeilijker maken. Merk je dat stress invloed heeft op je welzijn en energie? Ga in gesprek met je zorgverlener en ontdek wat je kunt doen om beter met stress om te gaan. Wil je goed voorbereid het gesprek aangaan? Gebruik de gesprekshulp om inzicht te krijgen in jouw stressbronnen en behoeften.
5-5 Regel
Ondanks dat de ziekte van Parkinson voor ieder persoon anders verloopt, wordt in de praktijk vaak gebruik
gemaakt van de 5-5 regel. Dit helpt jou en je arts om alert te blijven op het vorderen van de ziekte. Met deze
regel wordt het volgende bedoeld: wanneer je 5 jaar de ziekte van Parkinson hebt heeft en minimaal 5 keer per
dag hiervoor Levodopa tabletten slikt, heb je een extra bespreekmoment met je arts. Je bespreekt hoeveel uur per
dag het goed gaat (on-momenten), hoeveel last je hebt van te veel medicatie in het bloed (dyskinesieën) of te
weinig (wearing off-moment) en of je last hebt van bijwerkingen van overige medicatie. Ook wordt besproken hoe
vaak “on” en “off” momenten elkaar afwisselen (on-off fluctuaties) en of het effect van je medicijnen nog
voorspelbaar is en hoe belastend dat voor je is. Je bespreek daarna samen of je klachten met je huidige
medicatie voldoende behandeld worden.
Weet je zeker dat je deze site wilt verlaten?
Er wordt in uw browser een nieuw tabblad geopend waarmee u een andere website met aanvullende
informatie kunt bekijken.
AbbVie is niet verantwoordelijk voor de inhoud of links van die website en AbbVie stemt niet zondermeer in met
de links waar die website naar verwijst. Wees u er zich van bewust dat deze andere website mogelijk andere
standaardvoorwaarden heeft en een andere regeling voor de gegevensbescherming hanteert. AbbVie is hier niet voor
verantwoordelijk. Andersom betekent de verwijzing van AbbVie naar deze website NIET dat verdermetparkinson.nl of
AbbVie wordt goedgekeurd door de website waarnaar wordt verwezen.
Ga door
Meer lezen over Eten en voeding bij parkinson.
Meer lezen over Schommelingen in de werking van de medicijnen.
Meer lezen over de 5-5 regel.