Verloop van ziekte van Parkinson
De ziekte van Parkinson verandert in de loop van de tijd. De ene klacht blijft lang hetzelfde, een andere wordt geleidelijk erger. Dat komt doordat de ziekte progressief is: stukje bij beetje verdwijnen er meer hersencellen die dopamine aanmaken.
Hoe parkinson zich ontwikkelt, verschilt van persoon tot persoon. Sommige mensen ervaren jarenlang milde klachten. Anderen merken sneller veranderingen. Er is geen vaste route of tempo. Maar het helpt om te weten welke fases er zijn en wat je kunt verwachten.
Ongecompliceerde fase
De ongecompliceerde fase is het begin van de ziekte van Parkinson. In deze fase zijn de klachten vaak nog goed onder controle te houden met medicatie. Veel mensen kunnen in deze periode een gewoon en actief leven blijven leiden.
Gecompliceerde fase
In de loop van de tijd kunnen de klachten bij parkinson toenemen. Medicatie helpt misschien niet meer zoals in het begin en dagelijkse handelingen kosten meer moeite. Dit stadium noemen we de gecompliceerde fase, of ook wel de gevorderde fase van parkinson.
Schommelingen
Bij parkinson kunnen de klachten in de loop van de dag wisselen. Dat komt doordat de medicatie niet altijd gelijkmatig werkt. Soms voel je je goed, en een uur later merk je dat je stijver of trager beweegt.
On/off episodes en dyskinesie
In de gevorderde fase van parkinson kun je te maken krijgen met periodes waarin je medicatie niet altijd even goed werkt. Soms voel je je soepel en in beweging. Op andere momenten lijkt het alsof alles ineens vastloopt.
Verschillende fases van parkinson
Het verloop van de ziekte van Parkinson wordt meestal verdeeld in twee hoofdfases: de ongecompliceerde fase en de gecompliceerde fase.
De ongecompliceerde fase
In deze eerste fase heb je vaak klachten zoals trillen, trager bewegen of stijve spieren. Met de juiste medicatie zijn deze klachten meestal goed te behandelen. Veel mensen kunnen in deze fase nog de dingen blijven doen die ze belangrijk vinden.
Deze periode kan jaren duren. Actief blijven en een goede conditie houden is belangrijk, omdat het je helpt om zelfstandiger te blijven.
De gecompliceerde fase
Naarmate de ziekte vordert, nemen de klachten toe. Motorische symptomen zoals beven, stijfheid of moeite met lopen kunnen erger worden. Ook niet-motorische klachten komen vaker voor. Denk aan:
- problemen met slapen
- geheugenproblemen
- obstipatie of andere darmklachten
In deze fase werkt de medicatie vaak minder gelijkmatig. Je merkt misschien dat de ene dosis goed helpt, maar een volgende minder effect heeft. Dit worden on- en off-episodes genoemd. Tijdens een on-moment werkt de medicatie goed. Tijdens een off-moment heb je meer last van je klachten.
De vijf fases van de Hoehn & Yahr-schaal
Naast de indeling in twee fases wordt parkinson ook vaak beschreven aan de hand van vijf stappen. Deze indeling heet de Hoehn & Yahr-schaal.
- Fase 1: unilaterale fase
Klachten treden vooral aan één kant van het lichaam op. Je kunt nog goed functioneren in het dagelijks leven. - Fase 2: bilaterale fase
De klachten komen aan beide kanten voor. De symptomen zijn duidelijker zichtbaar en je hebt er vaker last van tijdens dagelijkse bezigheden. - Fase 3: evenwichtsfase
Evenwicht bewaren wordt moeilijker. Je hebt meer moeite met lopen en sommige handelingen kosten meer moeite. Hulpmiddelen kunnen nodig zijn. - Fase 4: afhankelijkheidsfase
In deze fase heb je meer hulp nodig van anderen. Mantelzorgers spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven. - Fase 5: invaliderende fase
Je hebt in deze fase vaak veel ondersteuning nodig. Bewegen kost veel moeite en je bent vaker aangewezen op rust of een rolstoel. De aandacht ligt nu vooral op comfort en het creëren van een veilige, prettige leefomgeving waarin je zo veel mogelijk rust en gemak ervaart.
Een goed moment om vooruit te kijken is nu
Het verloop van de ziekte van Parkinson is voor iedereen anders. Samen met je arts of parkinsonverpleegkundige kun je veranderingen tijdig herkennen en bespreken welke zorg of behandeling daarbij past. Wil je goed voorbereid het gesprek aangaan? Gebruik de gesprekshulp om inzicht te krijgen in je klachten en behoeften.
